Machtsverschillen tussen collega’s binnen GGZ

[Als je liever luistert naar dit artikel, klik dan HIER]

 

Machtsverschillen

Overal spelen er machtsverschillen tussen mensen.
(Verschillen in de mate waarin ze invloed (kunnen) uitoefenen.)
Ook binnen teams binnen de GGZ.

Sommige mensen hebben  – op een bepaald moment en in een bepaalde context – meer macht dan anderen,

• op grond van hun (hogere) plaats in de hiërarchie of hun nabijheid bij iemand die hoger staat in de hiërarchie,
• doordat ze behoren tot een invloedrijke sociale (in-)groep,
• omdat ze mondig zijn,
• of charmant,
• omdat ze taal gebruiken die geassocieerd is met een dominante insteek of groep,
• omdat ze gevaarlijk uit de hoek kunnen komen wanneer ze zich verongelijkt voelen,
• omdat ze (terecht of niet) gezien worden als intelligent of bekwaam of aantrekkelijk,
• omdat ze populair zijn,
• omdat ze overheersende ideeën vertolken,
• omdat ze spreken en handelen alsof het ’toch’ maar normaal is dat je … ,
• omdat ze goed werkende beïnvloedingstechnieken in de praktijk brengen
• …

(Het gebruiken van de meer-invloed is niet per se intentioneel.)

Het ‘meer’ van de ene gaat gepaard met een ‘minder’ van de ander.
Ik zou het dus ook zo kunnen verwoorden:

Sommige mensen hebben  – op een bepaald moment en in een bepaalde context – minder macht dan anderen,

• op grond van hun lagere plaats in de hiërarchie of hun gebrek aan nabijheid bij iemand die hoger staat in de hiërarchie,
• doordat ze niet behoren tot een invloedrijke sociale (in-)groep,
• omdat ze minder mondig of charmant zijn,
• omdat ze taal gebruiken die afwijkt van een dominante insteek of groep,
• omdat ze veilig zijn voor hen die tegen hen ingaan of hen slecht behandelen,
• omdat ze (terecht of niet) niet gezien worden als intelligent of bekwaam of aantrekkelijk,
• omdat ze niet populair zijn,
• omdat ze andere ideeën vertolken dan de dominante,
• omdat ze niet spreken en handelen alsof hun standpunt of perspectief ’toch’ maar normaal is,
• omdat ze bepaalde goed werkende beïnvloedingstechnieken niet in de praktijk brengen
• …

De ruimte die de ene inneemt, die heeft de ander niet.

Machtsverschillen zijn onvermijdelijk.

 

Niet zien – niet benoemen

Een moeilijkheid is: deze verschillen worden meestal niet als machtsverschil gezien, en al helemaal niet benoemd.

Wie gaat tegen de persoon die zich goed en mondig en in professionele taal uitdrukt, zeggen:

Doordat je je goed en mondig en in professionele taal uitdrukt, heb jij nu een sterke invloed uitgeoefend op onze bespreking, zullen we nu ruimte maken voor de mensen die zich moeizamer uitdrukken, die stiller praten, die wat zenuwachtig zijn, die zich wat onbeholpen uitdrukken, en zullen we met zijn allen proberen luisteren welke perspectieven dan gaan klinken?

Niemand gaat vragen aan de psychiater die net gezagsvol gesproken heeft:

Het klinkt alsof je vindt dat het punt afgerond is.
Is het jouw bedoeling nu ook dat we de bespreking beëindigen?
Wil je je beroepen op je gezag als psychiater en op je recht om jouw standpunt door te drukken als ‘het’ standpunt?

Niemand gaat zeggen:

Ik hoor hoe je erover denkt.
Is er nu een dreiging dat als ik of een ander het anders ziet, dat jij venijnig uit de hoek gaat komen?

Of:

Je hebt je charme trefzeker ingezet.
Zullen we nu ruimte maken voor de mensen die niet zo’n charme-register hebben?
Zullen we eerst even pauzeren zodat de betovering door je charme wat weg kan zakken?

Zulke dingen kan je niet zeggen.
Je zou een teamspirit pooper zijn.
Je zou een hele reeks onuitgesproken sociale regels schenden.

 

L.

Een collega, L, vertelde me een keer dat hij bij een teambespreking let op wie stil blijft.
Hij vraagt zich dan af wat die denkt.
(Misschien denkt die iets heel anders dan wat nu het overheersende standpunt lijkt te zijn.)
Hij vraagt:

En wat denk jij?

Johan Van de Putte